Met een achternaam zoals die van ons is het misschien niet heel gek om te bedenken dat wij onze kinderen tweetalig opvoeden. In ons gezin groeien de kinderen namelijk op met zowel de Nederlandse als de Engelse taal.
Dat is niet zomaar een keuze die we hebben gemaakt. Er zit een stukje familiegeschiedenis, cultuur en toekomst achter. We willen onze kinderen graag iets meegeven van beide werelden waarin ze opgroeien. En hoewel tweetalig opvoeden soms best een uitdaging kan zijn, zien we vooral heel veel mooie voordelen.
In deze blog vertel ik waarom we hiervoor hebben gekozen, hoe we het in de praktijk aanpakken en wat onze ervaringen tot nu toe zijn.
Waarom wij onze kinderen tweetalig opvoeden
Mijn man Marcos heeft de Britse nationaliteit. We hebben familie in Engeland en het Britse deel van onze familiegeschiedenis is iets wat we graag aan onze kinderen willen meegeven.
Voor ons is taal namelijk meer dan alleen een manier om met elkaar te communiceren. Het is ook een onderdeel van je identiteit, je familiegeschiedenis en je culturele achtergrond.
We willen dat onze kinderen niet alleen weten waar hun Britse roots liggen, maar dat ze er ook daadwerkelijk iets mee kunnen. Dat ze met hun Engelse familie kunnen praten, grapjes begrijpen, verhalen kunnen volgen en zich thuis voelen wanneer we in Engeland zijn.
Daarnaast heeft het natuurlijk ook praktische voordelen. We zijn het afgelopen jaar twee keer in Engeland geweest. Beide keren hebben we onze familie bezocht, maar kwamen de kinderen ook in contact met allerlei andere mensen.
Dat ging eigenlijk verrassend goed! Ze konden begrijpen wat er tegen hen gezegd werd en ook zelf reageren. Misschien nog niet altijd in uitgebreide zinnen of perfecte Engelse grammatica, maar de basis was er zeker.
Tijdens een trouwerij hadden ze bijvoorbeeld heel leuk contact met andere gasten. Ze voelden zich niet bijzonder verlegen of ongemakkelijk en konden gewoon meedoen. Dat vond ik mooi om te zien. Uiteindelijk is dat ook precies wat we hopen te bereiken: dat de Engelse taal voor hen zo vanzelfsprekend wordt dat ze zich er vrij in kunnen bewegen.
Een stukje cultureel erfgoed meegeven
Naast de praktische voordelen vinden we het belangrijk om onze kinderen een stukje cultureel erfgoed mee te geven.
Een deel van hun familie woont in Engeland. Daar liggen herinneringen, tradities en verhalen die bij hun familie horen. Door de taal mee te geven, geven we ze ook de mogelijkheid om daar zelfstandig onderdeel van te zijn.
Ik vind het een mooi idee dat ze later zonder taalbarrière met hun Britse familie kunnen praten. Dat ze zelf contact kunnen onderhouden, familieverhalen kunnen begrijpen en misschien zelfs hun eigen herinneringen en tradities in Engeland kunnen opbouwen.
Daarbij hoort voor ons ook de Britse cultuur. Denk aan typische Engelse kinderboeken, liedjes, feestdagen en tradities. Het zijn kleine dingen die ervoor zorgen dat Engeland niet alleen een land is waar we af en toe naartoe reizen, maar ook een stukje van ons dagelijks gezinsleven wordt.
Het gaat ons dus niet alleen om het leren van een tweede taal. Het gaat ook om verbondenheid.
De voordelen van tweetalig opvoeden
Er zijn natuurlijk meer redenen om kinderen tweetalig op te voeden dan alleen de familieband met een ander land.
Een aantal voordelen die wij zelf belangrijk vinden:
Contact met familie en vrienden: kinderen kunnen zelfstandig communiceren met familieleden die een andere taal spreken.
Culturele verbondenheid: ze groeien op met meerdere culturen en leren dat er verschillende manieren zijn om naar de wereld te kijken.
Meer mogelijkheden later: een tweede taal kan voordelen bieden bij opleidingen, reizen en op de arbeidsmarkt.
Gemakkelijker communiceren in het buitenland: zoals we tijdens onze reizen naar Engeland hebben gemerkt, geeft het kinderen zelfvertrouwen wanneer ze anderen kunnen begrijpen en zelf iets kunnen zeggen.
Een goede basis voor verdere taalontwikkeling: kinderen die met meerdere talen opgroeien, krijgen al vroeg ervaring met verschillende klanken, woorden en taalstructuren.
Een bredere blik op de wereld: door meerdere talen en culturen mee te krijgen, ontdekken kinderen al jong dat niet iedereen dezelfde gewoontes, woorden en tradities heeft.
Er wordt ook regelmatig onderzoek gedaan naar de mogelijke cognitieve voordelen van tweetaligheid. Denk aan ervaringen met het schakelen tussen talen en het herkennen van verschillende taalstructuren. De resultaten over algemene voordelen voor bijvoorbeeld concentratie en executieve functies zijn echter niet eenduidig. Ik vind het daarom vooral belangrijk om te kijken naar de voordelen die we in ons eigen gezin daadwerkelijk ervaren.
Natuurlijk betekent tweetalig opgroeien niet automatisch dat een kind beide talen op precies hetzelfde niveau beheerst. Dat hoeft voor ons ook helemaal niet. Het belangrijkste is dat ze de talen kunnen gebruiken en er plezier in hebben.
Hoe ziet tweetalig opvoeden er bij ons thuis uit?
Vanaf de geboorte spreken we zowel Engels als Nederlands tegen onze kinderen. We volgen daarbij niet strikt de bekende OPOL-methode (One Parent, One Language), waarbij iedere ouder consequent één taal spreekt.
We hebben het eigenlijk op een heel natuurlijke manier aangepakt.
Marcos probeert zoveel mogelijk Engels met de kinderen te spreken, al praat hij ook Nederlands met ze. Zelf spreek ik voornamelijk Nederlands, maar ook Engels. In een gezin waarin regelmatig Engels wordt gesproken, merk ik dat ik soms automatisch overschakel.
De grote jongens spreken onderling en tegen de kinderen voornamelijk Nederlands. Dat is ook logisch, want Nederlands is de taal waarin ze zelf zijn opgegroeid.
We proberen de Engelse taal daarnaast op allerlei kleine manieren onderdeel te maken van ons dagelijks leven.
Zo doen we onder andere het volgende:
We zingen Engelse kinderliedjes.
We kijken regelmatig Engelse filmpjes.
We lezen Engelse kinderboeken en boeken waarmee de kinderen nieuwe Engelse woorden leren.
We gebruiken Engelse woorden en zinnetjes tijdens dagelijkse activiteiten.
We bezoeken onze Engelse familie wanneer dat mogelijk is.
We proberen ook Britse tradities en gewoontes onderdeel te maken van ons gezinsleven.
Het hoeft wat ons betreft allemaal niet ingewikkeld te zijn. Juist door een taal regelmatig terug te laten komen in gewone dagelijkse situaties, wordt het steeds vertrouwder.
Waarom geen OPOL methode?
Wanneer je je verdiept in tweetalig opvoeden, kom je al snel de term OPOL tegen. Dit staat voor One Parent, One Language. Het idee is dat iedere ouder consequent één taal met de kinderen spreekt. De ene ouder spreekt bijvoorbeeld Nederlands en de andere Engels.
Wij volgen deze methode niet helemaal. Marcos probeert zoveel mogelijk Engels met de kinderen te praten, maar spreekt ook Nederlands. Zelf wissel ik eveneens tussen beide talen.
Er zijn overigens meerdere manieren om kinderen tweetalig op te voeden. Sommige gezinnen spreken thuis voornamelijk één taal en gebruiken buiten de deur een andere taal. Andere gezinnen wisselen tussen talen, afhankelijk van de situatie.
Er is dus niet één methode die voor ieder gezin het beste werkt. Het is vooral belangrijk dat kinderen voldoende mogelijkheden krijgen om beide talen te horen én zelf te gebruiken.
Wij hebben gekozen voor een manier die bij ons gezin past en die we op een natuurlijke manier kunnen volhouden. Dat laatste is natuurlijk het beste.
We hebben ook een tijdje drietalig opgevoed
Naast Nederlands en Engels hebben we een periode ook Nederlands met Gebaren (nmg) en de daarbij behorende ondersteunende gebaren gebruikt.
We hebben meerdere cursussen Nederlands met Gebaren gevolgd om beter te kunnen communiceren met Aiden, maar ook met het oog op destijds baby Caitlynn. Kleine kinderen kunnen immers vaak al gebaren maken voordat ze de woorden daadwerkelijk kunnen uitspreken.
Helaas ben ik na haar geboorte veel gebaren vergeten en is dat uiteindelijk een beetje op de achtergrond geraakt.
Toch hebben we daar zeker de voordelen van gezien. Gebaren kunnen kinderen helpen om zich al op jonge leeftijd uit te drukken, ook wanneer ze nog niet zoveel gesproken woorden tot hun beschikking hebben.
Onze wens is dit in de toekomst weer op te pakken.
Op school krijgen onze kinderen overigens ook les in de Friese taal. Wij als ouders spreken geen Fries maar het is leuk om soms nieuwe zinnen en woorden te leren via de kinderen.
Moeten kinderen beide talen even goed spreken?
Nee, in principe niet.
Bij ons thuis is Nederlands de belangrijkste voertaal. De kinderen horen dagelijks regelmatig Engels, maar dat betekent niet dat ze beide talen op ieder moment even goed beheersen.
Soms begrijpen ze meer Engels dan ze zelf kunnen terugzeggen. Dat hebben we ook tijdens onze bezoeken aan Engeland gemerkt.
Dat is helemaal niet vreemd. Begrijpen en zelf spreken zijn namelijk twee verschillende vaardigheden. Een kind kan een taal al behoorlijk goed begrijpen, terwijl het nog wat meer tijd nodig heeft om zelf zinnen te vormen.
We willen vooral voorkomen dat Engels iets wordt wat ze moeten presteren. Het moet onderdeel zijn van hun leven, iets waarmee ze kunnen spelen, ontdekken en communiceren.
Wat als kinderen de talen door elkaar gebruiken?
Een vraag die regelmatig terugkomt bij tweetalig opvoeden, is of kinderen niet in de war raken van twee talen.
Het korte antwoord is: nee.
Het is heel normaal dat tweetalige kinderen woorden uit verschillende talen door elkaar gebruiken. Dit wordt ook wel code-switching of code-mixing genoemd.
Een kind kan bijvoorbeeld beginnen met een Nederlandse zin en daar een Engels woord aan toevoegen omdat het dat woord toevallig beter kent. Of een kind begrijpt prima wat je in het Engels vraagt, maar geeft antwoord in het Nederlands.
Dat laatste zien we bij ons ook regelmatig.
Het door elkaar gebruiken van talen is niet automatisch een teken van verwarring. Kinderen leren gaandeweg wanneer en met wie ze welke taal gebruiken.
Ik vind het vooral belangrijk om kinderen de ruimte te geven. Je kunt een Engels woord op een natuurlijke manier herhalen of aanvullen, zonder er direct een taaltestje van te maken.
Krijgen tweetalige kinderen een taalachterstand?
Dit is waarschijnlijk een van de meest gestelde vragen over tweetalig opvoeden. Sommige ouders zijn bang dat het aanbieden van twee talen de taalontwikkeling vertraagt.
Gelukkig is daar geen reden voor. Het leren van twee talen veroorzaakt op zichzelf geen taalontwikkelingsstoornis.
Wel kan de woordenschat van een tweetalig kind anders verdeeld zijn. Een kind kent misschien bepaalde woorden alleen in het Nederlands en andere woorden alleen in het Engels.
Daarom is het niet altijd eerlijk om de woordenschat in slechts één taal te vergelijken met die van een kind dat één taal leert. Je moet juist naar de ontwikkeling over beide talen kijken.
Dat betekent overigens niet dat je eventuele zorgen over de taalontwikkeling moet negeren. Wanneer je merkt dat je kind moeite heeft met communiceren of dat de taalontwikkeling achterblijft, is het verstandig om dit met een logopedist of andere deskundige te bespreken. Tweetaligheid is geen reden om eventuele zorgen te negeren, maar ook geen reden om een van de talen zomaar te laten vallen.
Hoeveel tijd moet je aan de tweede taal besteden?
Moet je iedere dag uitgebreid Engels oefenen om je kinderen tweetalig op te voeden? Gelukkig niet!
Taal leren gebeurt vooral door herhaling, interactie en betekenisvolle momenten. Een Engels boekje lezen voor het slapengaan, samen een liedje zingen of tijdens het spelen Engelse woorden gebruiken: het telt allemaal mee.
Het gaat niet alleen om hoeveel Engels kinderen horen, maar ook om de mogelijkheden die ze krijgen om zelf te communiceren.
Juist dat laatste vind ik belangrijk. Een filmpje kijken is leuk, maar een gesprek voeren met opa, oma of een ander familielid in Engeland biedt weer een heel andere ervaring.
Je hoeft er dus geen tweede schooldag van te maken. Liever regelmatig kleine momenten dan af en toe een uitgebreide taalles.
Kan een kind een taal ook weer kwijtraken?
Ja, dat kan. Een taal die je niet regelmatig gebruikt, kan langzaam naar de achtergrond verdwijnen.
Vooral wanneer kinderen naar school gaan, verandert hun taalomgeving. Ze spreken Nederlands met hun klasgenootjes, leerkrachten en vriendjes. Nederlands wordt daardoor steeds dominanter.
Dat betekent niet dat ze hun Engels meteen vergeten, maar het is wel belangrijk om de taal te blijven aanbieden.
Voor ons is dat een extra reden om Engelse boeken te blijven lezen, Engelse familie te bezoeken en Engels onderdeel te laten zijn van ons dagelijks leven.
Het is ook een van de redenen waarom we het belangrijk vinden om de kinderen regelmatig mee naar Engeland te nemen. Een taal krijgt toch een andere betekenis wanneer je die niet alleen thuis hoort, maar ook daadwerkelijk nodig hebt om contact te maken met anderen.
Tweetalig opvoeden met meerdere kinderen
Met een groot gezin is taalgebruik soms een verhaal op zichzelf.
Onze oudere jongens zijn voornamelijk Nederlandstalig opgegroeid. Zij spreken onderling en met de jongere kinderen vooral Nederlands. De jongste kinderen groeien vanaf hun geboorte op met een veel grotere aanwezigheid van het Engels.
Dat betekent dat niet ieder kind binnen ons gezin precies dezelfde taalervaring heeft.
De jongere kinderen horen Engels van hun vader, maar krijgen het ook mee via liedjes, boekjes, filmpjes en familiebezoek. De oudere jongens hebben een andere basis en gebruiken Engels op een andere manier.
Ik vind dat eigenlijk heel interessant om te zien. De kinderen hebben allemaal hun eigen taalgewoontes en zullen uiteindelijk ook hun eigen verhouding tot beide talen ontwikkelen.
En dat is prima. We hoeven niet van ieder kind precies hetzelfde taalniveau te verwachten.
Brits Engels of Amerikaans Engels?
Omdat Marcos Brits is en we Engelse familie hebben, ligt onze voorkeur vanzelfsprekend bij Brits Engels.
Dat betekent dat de kinderen vooral Britse uitspraak, woorden en uitdrukkingen meekrijgen. Denk bijvoorbeeld aan lift in plaats van elevator, holiday in plaats van vacation en biscuit in plaats van cookie.
Natuurlijk komen ze via filmpjes, televisie en andere media ook in aanraking met Amerikaans Engels. Dat vinden we helemaal niet erg.
Het belangrijkste is dat ze Engels leren begrijpen en gebruiken. Het herkennen van verschillende accenten en woordkeuzes is juist een leuke bijkomstigheid.
Misschien ooit wonen in Engeland?
We sluiten niet uit dat we ooit naar Engeland zouden verhuizen. Of wellicht naar een ander Engelstalig land.
Met ons grote gezin is dat op dit moment financieel niet bepaald een voor de hand liggende stap. De huidige immigratiekosten en alles wat bij een verhuizing komt kijken, maken dat voorlopig niet realistisch.
Maar dromen mag natuurlijk altijd!
Een eigen cottage in Engeland staat hoog op ons wensenlijstje. Een plek waar we regelmatig naartoe kunnen, waar de kinderen tijd kunnen doorbrengen met hun Engelse familie en waar we samen nog meer herinneringen kunnen maken.
Tegelijkertijd zouden we natuurlijk ook veel achterlaten. Ons leven, onze familie en onze vertrouwde omgeving zijn hier. Een verhuizing naar Engeland is dus niet zomaar iets wat we op dit moment als een concrete optie zien.
Maar wie weet wat de toekomst brengt.
Tips voor ouders die hun kinderen tweetalig willen opvoeden
Overweeg je zelf om je kinderen tweetalig op te voeden? Dan zijn er allerlei manieren om daar op een laagdrempelige manier mee te beginnen.
1. Begin vroeg, maar weet dat het nooit te laat is.
Je hoeft niet te wachten tot je kind naar school gaat. Je kunt vanaf de geboorte meerdere talen aanbieden. Hoe eerder kinderen met een taal in aanraking komen, hoe meer gelegenheid ze krijgen om ermee vertrouwd te raken. Maar ook op latere leeftijd kun je prima beginnen met een tweede taal.
2. Maak de taal onderdeel van het dagelijks leven.
Gebruik liedjes, boekjes, spelletjes en gewone gesprekjes. Juist de kleine dagelijkse momenten maken verschil.
3. Kijk samen naar filmpjes in de andere taal.
Kies bijvoorbeeld een paar favoriete kinderprogramma's in het Engels. Het is een leuke manier om kinderen vertrouwd te maken met de uitspraak en nieuwe woorden.
4. Zoek contact met mensen die de taal spreken.
Familie, vrienden of andere gezinnen kunnen een waardevolle aanvulling zijn. Een taal krijgt meer betekenis wanneer kinderen die nodig hebben om met anderen te communiceren.
5. Lees regelmatig voor.
Ook als je kind nog niet alles begrijpt, went het aan de klanken en woorden. Kies vooral boeken die aansluiten bij de leeftijd en interesses van je kind.
6. Leg niet te veel druk op het spreken.
Begrijpen is ook een belangrijk onderdeel van taalontwikkeling. Geef kinderen de ruimte om op hun eigen tempo te leren. Forceer het spreken niet.
7. Maak er iets leuks van.
Een taal leren hoeft geen lesje te zijn. Hoe natuurlijker het onderdeel wordt van jullie gezin, hoe beter.
8. Blijf de tweede taal aanbieden.
Zeker wanneer kinderen ouder worden en de meerderheidstaal steeds belangrijker wordt, is het goed om bewust aandacht te blijven besteden aan de tweede taal.
9. Wees niet bang om fouten te maken.
Je hoeft zelf geen perfecte uitspraak of grammatica te hebben. Het gaat om communicatie en het plezier in taal. Kinderen leren bovendien ook door te luisteren naar verschillende mensen.
10. Maak gebruik van cultuur en tradities.
Vier feestdagen, zing liedjes, lees verhalen en ontdek gewoontes uit het land waarvan je de taal wilt meegeven. Zo wordt een taal veel meer dan alleen een verzameling woorden.
Tot slot
Tweetalig opvoeden is voor ons vooral een manier om onze kinderen iets mee te geven wat ze hun hele leven kunnen gebruiken. Niet alleen een extra taal, maar ook een stukje familiegeschiedenis, cultuur en verbondenheid.
We verwachten niet dat onze kinderen perfect tweetalig worden. We hopen vooral dat ze zich straks overal een beetje thuis kunnen voelen, of dat nu in Nederland, Engeland of ergens anders is.
En als ze later zonder moeite met hun Engelse familie kunnen praten, samen kunnen lachen om grapjes die ze anders misschien niet zouden begrijpen en zelfstandig hun weg kunnen vinden in een ander land, dan vind ik dat al heel veel waard.
Meer lezen over tweetalig opvoeden
Wil je je verder verdiepen in tweetalig opvoeden en de taalontwikkeling van kinderen? Dan zijn dit interessante informatiebronnen:
American Speech-Language-Hearing Association (ASHA): informatie over meertalige taalontwikkeling en veelvoorkomende vragen van ouders.
HealthyChildren: informatie over jonge kinderen die meerdere talen leren.
Raising Children Network: praktische informatie over tweetalig opvoeden, OPOL en taalontwikkeling.
