Studeren met jonge kinderen: praktische tips om studie en moederschap te combineren

Studeren, een huishouden runnen en tegelijkertijd kinderen opvoeden. Het is een combinatie die behoorlijk wat van je kan vragen. Misschien volg je een opleiding naast je werk, studeer je vanuit huis terwijl je kinderen om je heen spelen of probeer je tijdens de slaapjes van je baby nog wat studiewerk te verzetten. Hoe je situatie er ook uitziet, studeren met jonge kinderen vraagt om een andere aanpak dan studeren wanneer je alle tijd van de wereld hebt.

Als moeder weet je dat een planning niet altijd loopt zoals je had bedacht. Een kind wordt ziek, de baby slaapt niet of er gebeurt iets waardoor je hele dag anders verloopt. Dat betekent niet dat je je studie moet opgeven of dat je iedere avond tot diep in de nacht moet doorwerken. Dat laatste is tenslotte uiteindelijk niet haalbaar. 

Wat wél helpt, is bewust omgaan met de tijd die je hebt, hulp durven vragen en je verwachtingen aanpassen aan de fase van het leven waarin je zit.

In dit artikel deel ik praktische tips om studeren en moederschap te combineren, zonder dat je gezin, huishouden of eigen welzijn daaronder hoeft te lijden.

Bijna onder in het artikel deel ik een gratis planner met je die je kunt gebruiken als eerste stap om je studie beter in kaart te brengen en wat overzicht te krijgen in je dagelijks leven.

1. Benut de uren dat je kinderen naar school of de kinderopvang gaan

Gaan je kinderen naar school of de kinderopvang? Dan heb je waarschijnlijk een aantal uren waarop je relatief ongestoord kunt werken.

Het kan verleidelijk zijn om deze tijd volledig aan het huishouden te besteden. Toch is het verstandig om ook vaste studiemomenten te reserveren.

Probeer bijvoorbeeld:

  • De eerste uren van de ochtend te gebruiken voor opdrachten die concentratie vragen.

  • Kleinere opdrachten te bewaren voor momenten waarop je minder energie hebt.

  • Je studieactiviteiten vooraf te bedenken, zodat je niet iedere ochtend opnieuw hoeft te beginnen met plannen.

  • Niet je volledige beschikbare tijd vol te plannen. Houd ruimte voor onverwachte afspraken en gebeurtenissen.

  • Je planning niet te strak plannen. Het zal je alleen frustreren. Denk aan “the next best thing”. Maak de stapjes klein en wees concreet. Niet: “schrijf een paper” maar: “schrijf de samenvatting van de paper van Europese Economische Betrekkingen” of “lees bladzijde 110-125 van het boek Recht in Europa”.  

Het gaat erom dat je bewust kiest wat je met deze tijd doet.

2.) Maak gebruik van de momenten waarop je kinderen slapen

Een van de meest voor de hand liggende momenten om te studeren, is wanneer je kinderen slapen. Dit geldt vooral wanneer je thuis studeert of een opleiding op afstand volgt.

Misschien slaapt je baby 's ochtends nog een uurtje, doen je peuters na de lunch een middagdutje of heb je 's avonds, wanneer de kinderen naar bed zijn, eindelijk wat tijd voor jezelf.

Probeer deze momenten bewust te benutten.

Een paar ideeën:

  • Gebruik een middagslaapje voor het lezen van studiemateriaal.

  • Bewaar ingewikkelde opdrachten voor momenten waarop je weet dat je minder snel wordt onderbroken.

  • Gebruik de avonduren om een opdracht af te ronden of lesstof te herhalen.

  • Leg je boeken, laptop en aantekeningen alvast klaar, zodat je meteen kunt beginnen.

Een kleine tip: bedenk vooraf wat je wilt doen voordat je gaat zitten. Als je maar een halfuur hebt, wil je die tijd niet besteden aan het zoeken naar de juiste documenten of bedenken waar je gebleven was.

Vergeet tegelijkertijd niet dat jij ook rust nodig hebt. Zeker wanneer je nachten regelmatig worden onderbroken door jonge kinderen. Niet ieder slaapmoment hoeft een productief moment te zijn. Studeren is een marathon, geen sprint. 

3. Vraag om begeleiding bij je onderwijsinstelling

Veel studerende moeders weten niet dat ze ondersteuning kunnen vragen bij hun onderwijsinstelling. Vooral als je regulier onderwijs volgt is die hulp beschikbaar en heb je hier ook recht op. Zeker wanneer je te maken krijgt met zwangerschap, bevalling, herstel of de combinatie van studie en zorgtaken, is het verstandig om te informeren naar de mogelijkheden.

Bezoek je een reguliere onderwijsinstelling? Neem dan contact op met een studentendecaan, studieadviseur of begeleidingspunt.

Bespreek bijvoorbeeld of er mogelijkheden zijn voor:

  • Aangepaste tentamenmomenten.

  • Flexibiliteit bij deadlines.

  • Extra begeleiding tijdens een moeilijke periode.

  • Aanpassingen in het lesrooster.

  • Een aangepast studieprogramma.

Je hoeft niet te wachten tot je studievertraging hebt opgelopen voordat je om hulp vraagt.

Ken je rechten als studerende moeder

In Nederland bestaat bescherming tegen discriminatie op grond van geslacht. Hieronder valt ook discriminatie vanwege zwangerschap en moederschap.

Onderwijsinstellingen moeten relevante belemmeringen onderzoeken en, waar nodig, passende aanpassingen bieden. Welke concrete voorzieningen mogelijk zijn, hangt onder andere af van je opleiding, de omstandigheden en de wettelijke regels die voor jouw onderwijsniveau gelden.

Ook zijn er specifieke regelingen rondom zwangerschaps- en bevallingsverlof en de registratie van afwezigheid. De uitwerking daarvan verschilt per onderwijsniveau.

Laat je daarom goed informeren over jouw rechten en de mogelijkheden binnen je opleiding. Vraag om afspraken op papier te zetten, zodat voor iedereen duidelijk is wat er is afgesproken.

Een goed startpunt is StuderendeMoeders.nl. Dit platform biedt informatie en ondersteuning voor vrouwen die hun studie combineren met zwangerschap en moederschap.

Je hoeft je niet te schamen om hulp te vragen. De meeste powervrouwen (en powermannen) werken niet alleen. Een opleiding volgen naast het opvoeden van kinderen vraagt al genoeg van je. 

4. Organiseer een vaste oppasdag

Wanneer je thuis studeert of een opleiding op afstand volgt, kan een vaste oppasdag enorm helpen.

Misschien willen opa en oma een dag(deel) per week oppassen. Of heb je een andere vertrouwde persoon in je omgeving die regelmatig kan bijspringen. Misschien kan buurtgezinnen iets voor je betekenen. 

Het voordeel van een vast moment is dat je erop kunt rekenen. Je kunt opdrachten voorbereiden, deadlines bewaken en je concentreren op taken die lastig zijn wanneer je kinderen thuis zijn.

Mijn advies:

  • Spreek een vast moment af, bijvoorbeeld iedere woensdag.

  • Maak vooraf een lijst met de belangrijkste studietaken.

  • Bewaar ingewikkelde opdrachten voor deze momenten.

  • Gebruik de beschikbare uren daadwerkelijk voor je studie.

Het is natuurlijk fijn als je op zo'n dag ook even boodschappen kunt doen of andere zaken kunt regelen, maar probeer te voorkomen dat je kostbare studietijd ongemerkt volledig opgaat aan huishoudelijke taken.

En onthoud: hulp vragen is geen teken dat je het niet aankunt. Je hoeft niet alles alleen te doen.

5. Creëer ruimte om te studeren zonder dat je huishouden ontspoort

Dit is misschien wel een van de belangrijkste onderdelen van studeren met een gezin.

Je kunt nog zo'n goede studieplanning maken, maar als je daarnaast probeert een perfect huishouden te onderhouden, iedere dag uitgebreid te koken en alle gezinstaken zelf te organiseren, wordt het ontzettend moeilijk.

Het huishouden vraagt nu eenmaal tijd. En die tijd moet ergens vandaan komen.

Gelukkig zijn er manieren om het jezelf een stuk gemakkelijker te maken.

Werk met een vast weekmenu

Dagelijks bedenken wat je gaat koken kost meer tijd dan je misschien denkt. Met een weekmenu hoef je daar niet iedere dag opnieuw over na te denken.

Plan bijvoorbeeld een paar vaste, eenvoudige maaltijden:

  • Een pastagerecht.

  • Een maaltijd met aardappelen en groenten.

  • Een soep met brood.

  • Een ovenschotel.

  • Een makkelijke maaltijd met wraps.

Je hoeft echt niet iedere avond uitgebreid te koken. Gezond en gevarieerd eten kan ook eenvoudig zijn.

Pak een bladzijde uit je notebook: Bedenk eerst een vast gerecht per dag (bijvoorbeeld maandag - Italiaans, dinsdag - Aziatisch gerecht, woensdag - ovenschoteldag etc. Let vooral op wat praktisch is in je week)

Schrijf daarna de getallen 1 tot en met 31 of 1 tot en met 14 onder elkaar en zet de week dag ernaast (bijvoorbeeld: Maandag 1 december). Kijk op je lijstje; Als maandag een ‘Italiaans gerechtdag’ is ga je dan voor een bolognese of een lasagne? Schrijf het op. Doe dit voor de rest van de week ook. Je kunt overigens ook je menu tweemaandelijks terug laten komen dan hoef je maar 14 gerechten te verzinnen. Nu weet je voor het grootste gedeelte al ruim van te voren wat je gaat eten en is het makkelijker te bestellen en in te plannen en misschien zelfs van te voren te maken. Zo maak ik de bolognese vaak al in de ochtend of snijd ik dan al groenten voor andere gerechten. 

Maak iedere avond een korte reset van het huis

Een kwartiertje samen opruimen kan al een groot verschil maken en het is ook belangrijk dat kinderen leren dat zij onderdeel zijn van het huissysteem. 

Ruim de keuken op, leg speelgoed terug en zorg dat de belangrijkste ruimtes weer een beetje op orde zijn. Zo voorkom je dat je de volgende ochtend begint met de rommel van de vorige dag.

Maak er een gezinsmoment van en zet een muziekje op. En ja, kinderen zullen vast eerst protesteren. Blijf positief en gebruik iets wat ze graag willen doen als beloning voor het eerst opruimen van hun spullen. “Jij mag met …. spelen zodra jij de blokken hebt opgeruimd.”

Betrek je kinderen bij het huishouden

Kinderen kunnen vaak veel meer dan we denken. Natuurlijk laat je kinderen geen volledig huishouden runnen maar ze mogen best leren dat ze onderdeel zijn van het huis en het ook hun verantwoordelijkheid is om het huis te laten draaien. 

Mijn dochtertje van twee vindt het bijvoorbeeld heerlijk om de keuken te poetsen (ze krijgt een doekje met wat licht schoonmaakmiddel erop en doet mij na). Mijn zoon van zeven en dochter van vijf helpen graag met het avondeten maken. Natuurlijk krijgen ze ook alle ruimte om lekker te spelen, maar huishoudelijke taken hoeven niet altijd iets te zijn wat mama alleen doet. Ik vraag het in ieder geval maar vaak bieden ze het zelf ook aan. Het is in ieder geval een gezellige tijd samen. 

Door kinderen op jonge leeftijd te betrekken bij het huishouden, leren ze bovendien zelfstandigheid, verantwoordelijkheid en samenwerken.

Verdeel de huishoudelijke taken

Als je samen met een partner een gezin runt, is het belangrijk dat de verantwoordelijkheid voor het huishouden niet automatisch bij één persoon terechtkomt en het is essentieel dat de mental load eerlijk verdeeld wordt.

Studeren is ook werk. Het is een investering in je toekomst en verdient daarom een plek binnen de gezinsplanning.

Bespreek samen hoe je de taken kunt verdelen. Misschien neemt je partner op bepaalde dagen het koken over, brengt hij of zij de kinderen naar bed of neemt diegene een deel van de boodschappen bestellen/halen voor zijn of haar rekening.

Ontspullen: minder spullen, minder werk

Een tip die vaak wordt onderschat, is het verminderen van de hoeveelheid spullen in huis.

Hoe meer spullen je hebt, hoe meer je moet opruimen, schoonmaken, organiseren en onderhouden. Elk ding vereist aandacht. Speelgoed, kleding, keukenspullen, decoratie en allerlei kleine huishoudelijke voorwerpen kunnen ongemerkt ontzettend veel tijd kosten.

Hoe minder spullen je hebt, hoe gemakkelijker het wordt om je huis op orde te houden.

Begin klein:

  • Ruim speelgoed op dat niet meer wordt gebruikt.

  • Bewaar alleen kleding die daadwerkelijk gedragen wordt.

  • Voorkom overvolle keukenkastjes.

  • Geef ieder voorwerp een vaste plek.

  • Denk goed na voordat je nieuwe spullen in huis haalt.

Je hoeft niet minimalistisch te leven om hiervan te profiteren. Het gaat erom dat je een huis creëert dat voor jou en je gezin werkt.

Minder spullen betekent minder opruimen. En minder opruimen betekent meer tijd voor je studie, je kinderen en jezelf. Dit is een stap waar ik ook nog heel hard aan werk.

Laat perfectionisme los

Een huis waarin kinderen wonen, hoeft er niet voortdurend perfect uit te zien.

Soms is de wasmand vol en ligt er speelgoed in de woonkamer. Dat hoort bij een gezin.

Probeer onderscheid te maken tussen wat echt moet gebeuren om controle te houden en wat kan wachten. Je hoeft niet iedere dag alles af te krijgen.

6. Bewaak de tijd met je kinderen

Tussen alle verplichtingen, deadlines en studieopdrachten is het gemakkelijk om te vergeten waar je het uiteindelijk allemaal voor doet.

Je kinderen zijn maar één keer klein.

Het is verleidelijk om ieder vrij moment te gebruiken om nog een hoofdstuk te lezen, een opdracht af te maken of je achterstand in te halen. Maar je wilt later ook niet terugkijken op een periode waarin je voortdurend met je studie bezig was.

Probeer daarom bewust tijd vrij te maken voor je kinderen.

Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn:

  • Lees samen een boek.

  • Ga naar buiten.

  • Speel een spelletje.

  • Bak samen iets.

  • Eet samen aan tafel en neem de tijd om met elkaar te praten.

Leg tijdens deze momenten je telefoon en studiemateriaal weg. Geef je kinderen je aandacht.

Het gaat niet om ieder vrij moment benutten. Het gaat om bewust kiezen waar je je tijd aan besteedt.

7. Maak gebruik van kleine, verloren momenten

Niet ieder studiemoment hoeft een uur te duren. Soms kun je ook met tien of vijftien minuten iets gedaan krijgen.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Flashcards doornemen terwijl je wacht bij zwemles.

  • Een college beluisteren tijdens een wandeling.

  • Een paar pagina's lezen terwijl je ergens moet wachten.

  • Een korte samenvatting maken tijdens een pauze.

  • Een to-dolijst maken voor je volgende studiemoment.

Deze kleine momenten vervangen geen geconcentreerde studie, maar kunnen samen behoorlijk wat opleveren.

Een handige tip is om altijd een kleine studietaak achter de hand te hebben. Zo kun je een onverwacht vrij moment benutten zonder eerst te hoeven bedenken wat je kunt doen.

8. Maak je eigen weekplanning

Iedere moeder heeft een andere situatie. Misschien heb je een baby die meerdere keren per dag slaapt, schoolgaande kinderen, een baan of juist een opleiding op afstand.

Daarom bestaat er geen universeel studieschema dat voor iedereen werkt.

Wat wel helpt, is inzicht krijgen in de tijd die je daadwerkelijk beschikbaar hebt.

Begin niet direct met het inplannen van studie-uren. Breng eerst je vaste verplichtingen in kaart.

Stap 1: Noteer alles waar je niet omheen kunt.

Denk aan schooltijden, kinderopvang, werktijden, vaste afspraken, sportactiviteiten en reistijd.

Stap 2: Plan belangrijke zaken die flexibel zijn.

Denk aan boodschappen, huishoudelijke taken, een doktersafspraak die je nog moet plannen, sporten en tijd voor jezelf.

Stap 3: Zoek naar geschikte studiemomenten.

Kijk wanneer je kinderen slapen, op school zitten of bij de opvang zijn. Denk ook aan een vaste oppasdag of momenten waarop je partner de zorg overneemt.

Stap 4: Kijk naar de balans.

Is er voldoende tijd voor je studie? Maar ook voor je kinderen, je partner en jezelf? Heb je ruimte voor onverwachte gebeurtenissen?

Een goede planning helpt je om overzicht te krijgen. Het is geen lijst met verplichtingen waaraan je iedere dag moet voldoen.

Download onze gratis weekplanner voor studerende moeders

Wil je zelf aan de slag? Download dan onze gratis weekplanner.

Met deze planner breng je je vaste verplichtingen, belangrijke afspraken, huishoudelijke taken en studiemomenten overzichtelijk in kaart. Het weekrooster is verdeeld in blokken van een halfuur, zodat je precies kunt zien waar ruimte ontstaat.

Begin met wat echt moet, kijk daarna naar wat belangrijk is en ontdek vervolgens waar je studietijd kunt vinden.

Tot slot: je hoeft niet alles tegelijk perfect te doen

Studeren naast het moederschap vraagt om doorzettingsvermogen, flexibiliteit en soms behoorlijk wat creativiteit. Er zullen weken zijn waarin alles goed loopt en weken waarin je nauwelijks aan je studie toekomt.

Dat betekent niet dat je faalt.

Je mag ambitieus zijn en tegelijkertijd genieten van je gezin. Je mag investeren in je toekomst zonder ieder vrij moment productief te hoeven maken. En je mag hulp vragen wanneer je die nodig hebt.

Probeer niet een perfect schema te volgen, maar zoek naar een manier van studeren die past bij jouw gezin en jouw leven.

Want je studie is belangrijk, maar het leven dat ondertussen plaatsvindt is dat ook.



Volgende
Volgende

Hoe vieren wij de verjaardagen in ons grote gezin?